Schaap/Geit
Aangetoond: het Schmallenbergvirus
Sinds 1 december 2011 krijgt de Gezondheidsdienst voor dieren meldingen van misvormde lammeren. Ook heeft de GD diverse meldingen gehad van diarree en productiedaling bij melkvee. Beide aandoeningen zijn aannemelijk veroorzaakt door het Schmallenbergvirus. Lees het artikel.
Blauwtong
Houders van schapen, geiten en runderen kunnen hier de gratis brochure ”Vaccinatie tegen blauwtong; bescherming voor herkauwers” downloaden. .
In de brochure wordt nog uitgegegaan van een beperkte beschikbaarheid van het vaccin in de maand mei. Dit is inmiddels door de feiten achterhaald. In mei krijgen de dierenartsen mogelijk al vier miljoen doses aangeleverd van vaccinproducent Intervet.
Voor de brochure klikt u hier: blauwtong
Bluetongue (blauwtongziekte) is een in grote delen van de wereld voorkomende virusziekte van herkauwers (o.a. schapen, geiten, runderen, herten, reeën, buffels, kamelen en lama’s).
De ziekte is vernoemd naar de blauwe tong, één van de symptomen die als gevolg van deze ziekte kunnen optreden. De aandoening komt vooral voor in de tropen en subtropen.
De ziekte wordt niet van herkauwer tot herkauwer verspreid, maar door de tussenkomst van bloedzuigende insecten uit de familie van de Culicoides-soorten (‘knutjes’). In Zuid-Europa wordt de ziekte vaak verspreid door Culicoides imicola. In andere delen van Europa is de overdracht ook mogelijk door C. pulicaris en C. obsoletus.
Symptomen
Zieke dieren hebben hoge koorts, tot 42 graden Celsius, die dagen kan aanhouden. Ze kunnen een zwelling en ontsteking hebben van het mond- en neusslijmvlies en oedeem en verhoogde doorbloeding van de kroonranden (boven de hoeven) en spierbeschadiging. De dieren zijn suf en lopen stijf en kreupel, hebben vaak een gebogen rug, staan met de kop naar beneden en kunnen dikke oren hebben. Ze kunnen mond- en neusuitvloeiing hebben. Moeilijk eten en snel vermageren behoort eveneens tot de symptomen.
Alle herkauwers zijn gevoelig, maar bij runderen en geiten doen zich meestal geen klinische verschijnselen voor.
Het ziekteverloop kan grillig zijn, afhankelijk van het virustype en de weerstand van het getroffen dier. Ernstig zieke dieren kunnen na weken of maanden volledig herstellen, gezond lijkende dieren kunnen plotseling doodgaan.
Bluetongue is niet overdraagbaar op mensen. Alleen herkauwers worden ziek van het virus.
Dure sponsjes
Voor een schapenhouder is het plezierig wanneer de tijd waarin de ooien hun lammeren krijgen kort is: hoe minder slapeloze nachten hoe beter. Al jaren geleden heeft de farmaceutische industrie hiervoor een betaalbare en over het algemeen succesvolle methode ontwikkeld. In de schede van de schapen wordt met een applicator een sponsje (een soort tampon) ingebracht dat gedurende 14 dagen een hormoon afgeeft dat ervoor zorgt dat de lichaamseigen hormoonproductie van de ooien wordt onderdrukt. Aan zo’n sponsje is een touwtje bevestigd dat na inbrengen, het lijkt heel menselijk dus, uit de vagina hangt. Een kind kan de was doen; zijn de 14 dagen om dan kunnen de sponsjes makkelijk worden verwijderd want trek maar aan het touwtje. De schapen worden ingespoten met weer een ander hormoon en na enige dagen zorgen de lichaamseigen hormonen ervoor dat de dieren vrijwel allemaal tegelijk bronstig worden. Kosten ongeveer 15 euro per schaap. Aanbevolen wordt om 1 ram op 10 ooien te gebruiken……. lijkt al minder menselijk maar afijn.
De rammen krijgen een dekblok om: aan een tuigje tussen de voorpoten zit een blok met een kleurstof, na dekking kun je nu aan de achterkant van de ooi zien of ze gedekt is. Geel , groen, rood, blauw, u kijkt nu vast met andere ogen naar een koppeltje schapen in het najaar…
Voor hem voor het eerst behandelt Boom zijn 70 schapen op deze manier, begin augustus . Er lijkt geen vuiltje aan de lucht totdat een Bluetongue infectie en het daaraan gekoppelde vervoersverbod het hem onmogelijk maakt de 7 elders gehuisveste rammen in te zetten, knarsetandend ondergaat hij het verlies van ruim duizend euro.
Zoals veel collega schapenhouders is Boom helemaal verslingerd aan het werken met border collies, honden die het heerlijk vinden om onder leiding van hun baas schapen te drijven, een kudde van het ene weiland naar het andere te begeleiden, een kreupel dier van de kudde af te zonderen zodat het kan worden behandeld, het moet gezegd, heel praktisch en een lust voor het oog.
Morse is de acht jaar oude border collie reu van Boom.
Boom haalt de sponsjes eruit. Ze zien er niet meer zo maagdelijk uit als bij het inbrengen en ruiken op z’n zachtst gezegd wat wonderlijk, sterker, ze stinken als een oordeel maar dat is normaal en ze verdwijnen in een emmer.
Wat wij vinden stinken is voor Morse een ware traktatie en hij doet zich tegoed aan een aardige portie spons. Een paar dagen later heeft hij er al weer een paar uitgepoept vertelt Boom maar dan wordt Morse ineens doodziek, braakt voortdurend, houdt niets binnen en is in drie dagen tijd geen schim meer van de vrolijke hond die hij eerder was. Bij ons op tafel heeft hij een hartslag van 200, minstens twee maal te snel dus, ondertemperatuur, pijn bij voelen in z’n buikholte en is ie uitgedroogd met slecht functionerende nieren. De verdenking is duidelijk, niet alle spons is uitgepoept… Morse gaat aan het infuus, een buikfoto maakt duidelijk dat er nog wel het een en ander spookt in zijn maag-darmkanaal…
Dankzij infuus en medicatie is een paar uur later de toestand in zoverre verbeterd dat we een proefoperatie kunnen doen, 3 sponsjes zitten op verschillende plaatsen in de darm vastgeklemd, nog zeven andere zitten in de maag, via sneetjes in darm en maag worden ze eruit gehaald. De touwtjes aan de sponsjes hebben de slijmvlieslaag van de darm weliswaar behoorlijk beschadigd maar de natuur is sterk. Al na een paar uur krijgt Morse weer wat blikvoer, mag een dag later weer naar huis en heeft tot ieders vreugde nooit meer een misse dag gehad. Omgerekend werd 15 euro per schaap na de operatie van Morse 25 euro. Boom doet nooit meer sponsjes in een emmer. De nierfunctie van Morse was na een dag weer prima.
Heel lekker vind ik ragout van niertjes.
Reken 3-4 varkensnieren per persoon. Afspoelen en zachtjes koken in water met een scheut azijn, laurierblaadjes en jeneverbessen, zout en een korreltje peper. Wanneer de nieren tot ongeveer tweederde van hun oorspronkelijke grootte zijn ingekookt: afspoelen, bouillon bewaren, in kleine stuikjes snijden en de stukjes vet uit het nierbekken aan de hond of kat geven, die vinden het heerlijk. Prei in reepjes, stukjes rode en groene paprika en een bakje gesneden champignons fruiten in boter, bijna gaar: lepel bloem erdoor en er een gladde saus van maken met de (gezeefde) bouillon, niertjes erdoor, misschien nog wat zout en peper, nog even doorkoken, handje gesneden peterselie erdoor, serveren met rijst, wie durft? Eet smakelijk!!
Geert Alsma, A7 Noord dierenartsen.
